Drewno pozyskiwane do celów budowlanych w różnych regionach Europy charakteryzuje się odmiennymi właściwościami i cechami budowy. Z tego powodu normy krajowe w państwach europejskich różniły się kiedyś między sobą. I nadal się różnią, jeśli chodzi o wizualne sortowanie tarcicy konstrukcyjnej; nie udało się bowiem uzyskać porozumienia w sprawie stworzenia jednolitego systemu klasyfikacji. Jedynym kompromisem w tym zakresie stała się norma EN-518, w której zawarto ogólne wymagania w odniesieniu do norm krajowych dotyczących sortowania wytrzymałościowego. Zawiera ona tylko wskazówki dotyczące granic dopuszczalności, charakterystycznych właściwości tarcicy oraz sposobu pomiarów, które winny znajdować się w krajowych normach.

 

Krajowi dostawcy tarcicy konstrukcyjnej na zachodnie rynki powinni mieć na uwadze szczególne wymagania normy brytyjskiej, niemieckiej, francuskiej, czy belgijskiej, gdyż mogą się one różnić od norm europejskich.

Nasze normy podobne
Choć już w roku 2000 Polski Komitet Normalizacyjny zakończył dostosowywanie do norm europejskich krajowego systemu norm dotyczących konstrukcji drewnianych, to jednak konstruktorzy ważniejszych obiektów wolą w projekcie uwzględniać zagraniczną tarcicę sortowaną wytrzymałościowo, ponieważ nie mają zaufania do części krajowych brakarzy sortujących tarcicę konstrukcyjną wizualnie.
Problem w tym, że normy europejskie i ich polskie odpowiedniki PN-EN 338, 518 i 519 przewidują dwanaście klas tarcicy konstrukcyjnej o jakości określonej zazwyczaj za pomocą maszyn sortowniczych dla zapewnienia drewnu gwarantowanej wytrzymałości na zginanie, podczas gdy w naszym kraju stosuje się cztery klasy jakości wytrzymałościowej według PN-82D-94021. W wyniku badań przyjęto, że nasze cztery klasy wytrzymałości K21, K27, K33, K39 odpowiadają europejskim klasom jakości C24, C30, C35 i C40. Pozostałe klasy europejskie uznano za nieodpowiadające warunkom polskim.

Pięć najważniejszych norm
U nas obowiązują dwie normy dotyczące drewna wykorzystywanego w budownictwie – PN-82D-94021 (tarcica iglasta konstrukcyjna sortowana metodami wytrzymałościowymi) oraz PN/B-03150:2000 (dotycząca projektowania konstrukcji drewnianych z tarcicy konstrukcyjnej klas wytrzymałości EN-338). Normy te wyczerpują prawie wszystkie zagadnienia związane z właściwościami tarcicy iglastej, sortowaniem, badaniem i oceną tarcicy.
Z wprowadzonych już u nas norm europejskich dotyczących drewna budowlanego i konstrukcji drewnianych, drewna konstrukcyjnego dotyczą: PN/EN 336:2001 (gatunki iglaste i topola), PN/EN 338:2003 (klasy wytrzymałości), PN/EN 384:2999 (oznaczanie wartości charakterystycznych, właściwości mechanicznych i gęstości), PN/EN 518:2000 (wymagania dotyczące sortowania wizualnego), PN/EN 519:2000 (wymagania dotyczące sortowania metodą maszynową). Odrębne normy dotyczą drewna klejonego warstwowo, konstrukcji litych oraz zagrożenia biologicznego drewna budowlanego.

Lepsze i gorsze właściwości techniczne
Nie udało się dotychczas ujednolicić norm określających właściwości techniczne tarcicy. Z porównania klas krajowych z klasami europejskimi wynika, że tarcica polska różni się nieznacznie, często korzystnie, od tarcicy spełniającej europejską normę EN 338:1995 w zakresie zginania, rozciągania i ściskania wzdłuż włókien. Właściwości przy ściskaniu i rozciąganiu w poprzek włókien tarcicy przyjmowano dotychczas na poziomie wyższym niż w tarcicy europejskiej. Również wartości wytrzymałości na ściskanie powinno się poddać weryfikacji – stwierdzają specjaliści Wydziału Technologii Drewna SGGW. Uważają natomiast, że wartości modułu sprężystości podłużnej przyjęte w normach EN są zawyżone.
Normy europejskie wprowadziły też wymagania dotyczące gęstości tarcicy, gdyż wpływa ona na wytrzymałość elementów konstrukcyjnych, a nawet może powodować dyskwalifikację surowca nazbyt lekkiego i porowatego. Dotychczas dokonywano tylko pomiarów słoistości drewna.

Nie wszystko znormalizowane
Dotychczas znormalizowano w naszym kraju tylko tarcicę iglastą, w zakresie desek i bali. Normy nie regulują wymagań wobec tarcicy liściastej oraz łat, krawędziaków i belek. Natomiast obrót handlowy drewna konstrukcyjnego określają inne akty prawne. Istotne są: Ustawa o badaniach i certyfikacji oraz dwa Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca i 5 sierpnia 1998 r. w sprawie obrotu i powszechnego stosowania wyrobów budowlanych oraz aprobat, kryteriów technicznych i jednostkowego stosowania wyrobów.
Wyrób budowlany, czyli także drewno konstrukcyjne może być zwolnione ze spełniania wymogu uzyskania certyfikatu bezpieczeństwa i certyfikatu zgodności, jeśli zostanie zastosowane do wykonania pojedynczego budynku według oryginalnego projektu, nigdzie niepowtarzanego.
Jeśli tarcica konstrukcyjna przeznaczona na wyroby seryjne spełnia wymagania normy, to pełni ona rolę certyfikatu bezpieczeństwa i zgodności. Ale dostawca tarcicy musi wystawić wykonawcy obiektu deklarację zgodności dostarczanej partii tarcicy.

artykuł ukazał się na łamach grudniowego wydania Gazety Przemysłu Drzewnego

powrót

Liczba wyświetleń: 2927