Komfort widza na stadionie piłkarskim w ostatnich latach w Polsce znacznie się poprawił. Jeszcze w latach 90. ubiegłego stulecia można było w zasadzie pomarzyć o wygodnych siedziskach czy krytych trybunach, a nawet szybkim dostępie do toalety. Dziś, dzięki wprowadzeniu licencji na grę w lidze i związanymi z tym remontami stadionów, jest pod tym względem dużo lepiej. Nie znaczy to jednak, że jest już zupełnie dobrze, tym bardziej, że areny ligowe w Polsce nadal znajdują się w fazie stopniowej modernizacji. Mimo wielu zmian na lepsze w dalszym ciągu wizyta na większości naszych starych stadionów wydaje się potwierdzać, że podstawowa oferta dla kibica to emocje, które mają przyćmić wszelkie niewygody.

Sukces to pełny stadion
Wymiar sportowy to podstawowy aspekt wydarzenia piłkarskiego, ale mimo to coraz częściej szuka się rozwiązań przyjaznych dla widzów. Dlaczego? Po prostu, jeśli klub ma zarabiać, kibic musi kupić bilet na następny mecz. To właśnie z tego powodu na większości stadionów w Europie Zachodniej dobrze rozwinięte są usługi skierowane do kibica w dniu meczu, czemu służy odpowiednio zaprojektowana w tym celu infrastruktura stadionowa. Jeszcze istotniejszą sprawą było zapewnienie jak największego komfortu oglądania meczów. Zapewne większość wiernych kibiców przyjdzie na mecz nawet wtedy, gdy ich ulubiony klub nie osiąga wyników na miarę oczekiwań. Jeszcze większa liczba widzów pojawi się wówczas, kiedy dopingowana przez nich drużyna wygrywa i walczy o najwyższe cele. Pytanie tylko, czy nawet wtedy stadion wypełni się po brzegi? Doświadczenia z Europy Zachodniej pokazały, że dzięki zapewnieniu widzowi odpowiedniego komfortu śledzenia meczu na trybunach (szczególnie przy rozbudowanych usługach w dniu meczu) klub może liczyć na zapełnienie stadionu niemal w każdej kolejce ligowej.

Zima zniechęca kibiców
W Polsce stadiony wypełniają się do ostatniego miejsca dość rzadko – głównie w trakcie najbardziej atrakcyjnych spotkań. Dodatkowo w okresach chłodnych frekwencja na meczach jest dużo niższa. Nawet stali widzowie meczów z powodu zimna nieraz wolą zostać w domu, szczególnie jeśli jest transmisja i dane spotkanie można obejrzeć przed telewizorem. W tym czasie kluby zarabiają mniej na sprzedaży biletów, a doping słabnie, co może się także przełożyć na wyniki piłkarzy. Nierzadko kibice, którzy decydują się przyjść na stadion i wytrzymać około dwóch godzin na mrozie, „muszą” wypić „coś” na rozgrzewkę, a to koliduje z przepisami uczestnictwa w sportowych imprezach masowych i regulaminem stadionu. Także zabranie młodszego pokolenia kibiców na mroźne trybuny raczej nie wchodzi w grę. Zgodnie z wymogami licencyjnymi PZPN stadiony ligowe w Polsce zadaszone loże honorowe, ale nawet i one nie są pełne kiedy jest zimno, bo także te miejsca nie dają komfortu obserwacji meczu w cieple. Trudno więc wyobrazić sobie np. skauta z zachodniego klubu obserwującego w trakcie meczu zawodników z naszej ligi, który zdecydowałby się zostać przez cały czas na trybunach.

Innowacyjna metoda wielu słońc
Czy można zatem coś zrobić, żeby obserwator meczu rozgrywanego późną jesienią lub zimą, spędzając prawie dwie godziny na trybunach, nie wychodził po meczu zmarznięty na kość? Biorąc pod uwagę obecny rozwój technologii można stwierdzić, że w klimacie umiarkowanym jedynym skutecznym i niedrogim sposobem na poprawę warunków komfortu cieplnego widza na stadionie są lokalne źródła ciepła, czyli tzw. promienniki. Technologia ogrzewania ludzi promiennikami jest analogiczna do ogrzewania powierzchni ziemi promieniami słonecznymi. Człowiek naśladując naturę wykorzystuje ciepło na różne sposoby, ale na stadionach najbardziej efektywne są te technologie, które wykorzystują promieniowanie cieplne z zakresu tzw. krótkiej fali podczerwieni, nazywanej w skrócie IR-A lub IR-S (z ang. infrared short). Źródło ciepła musi mieć temperaturę ok. 2 tys. stopni Celsjusza. Żeby uzyskać ten efekt wystarczy zastosować odpowiednie lampy kwarcowohalogenowe zasilane prądem elektrycznym. Ciepło emitowane przez tego typu urządzenie przy pomocy specjalnego reflektora wysokiej jakości jest kierowane w obszar przebywania ludzi podobnie jak oświetlenie. Oczywiście, żeby człowiek odczuwał ciepło emitowane z urządzeń zawieszonych pod dachem trybun z wysokości kilku lub kilkunastu metrów,  należy  zadbać  o  odpowiednią  ilość  grzejników,  moc  grzewczą  systemu,  odpowiednie  sterowanie,  czyli  zaprojektować  rozwiązanie  na  miarę  potrzeb i możliwości inwestora. Zaskakujące może być to, że przy wysokiej  skuteczności,  rozwiązanie  jest  przystępne cenowo (ok. 300-500 zł netto  na jednego widza), tanie w eksploatacji  (ok. 0,20 zł netto za jeden mecz w przeliczeniu  na  widza)  i  w  związku  z  tym  zwraca się w bardzo krótkim czasie. Ponadto  promienniki  kwarcowo-halogenowe  są  bezpieczne  i  działają  natychmiast po ich załączeniu.

Jest jeden, będzie więcej?
Jedynym dotychczas klubem, który zainstalował system promiennikowy na trybunach  użytkowanego  przez  siebie  stadionu  jest  Legia  Warszawa.  Promienniki  zostały  zainstalowane  na  jedynej  krytej  trybunie  Stadionu  Wojska  Polskiego  w miejscu siedzeń dla VIP-ów. Opinia po  trzech  latach  użytkowania  tego  systemu  jest  pozytywna  –  promienniki  działają  skutecznie  i  bezawaryjnie.  Prowadzona  obecnie modernizacja stadionu obejmuje  instalację ogrzewania loży honorowej nowego  obiektu  w  systemie  TIS  Sport  Toshiba  IRS.  Instalacje  promienników  zaplanowano na 2010 rok. Pomimo  że  stadion  przy  ul.  Łazienkowskiej  w  Warszawie  jest  jedynym  w Polsce, na którym dotąd działał system promiennikowy, to projekty ogrzewania  trybun  posiada  już  kilkanaście  innych stadionów od Ekstraklasy po III  ligę. Jest więc nadzieja, że wkrótce tego  typu  udogodnienia  staną  się  na  najważniejszych w Polsce stadionach niemal powszechne. Ciekawym  spostrzeżeniem  jest,  że  łatwiej będzie wykonać ogrzewanie trybuny honorowej o powierzchni 100 m2 na małym lokalnym stadionie niż loży  VIP  na  obiektach  budowanych  na  potrzeby  EURO  2012.  To,  że  jak  dotychczas na stadionach ligowych nie instaluje się promienników, wynika z faktu,  że  póki  co  inwestycje  w  ogrzewanie  widzów nie są dla zarządców obiektów  priorytetowe. Z powodu braku środków  finansowych tego typu systemy muszą czekać w kolejce za realizacjami jeszcze bardziej niezbędnymi: jak np. zadaszenia, nowe krzesełka czy oświetlenie. Istnieje wszakże wielkie prawdopodobieństwo, że po spełnieniu przez stadiony egzekwowanych obecnie wymogów licencyjnych przyjdzie czas na montaż promienników ciepła. Jest to o tyle prawdopodobne, że wraz z wprowadzeniem obowiązku posiadania przez ligowe obiekty w Polsce podgrzewanych płyt boiska, przerwa zimowa pomiędzy rundami sezonu stale się skraca i coraz więcej meczów rozgrywanych jest w okresie zimy.

Kibic sam decyduje
Biorąc pod uwagę koszty inwestycji i eksploatacji systemu ogrzewania trybun na szali należy położyć także zwiększenie się frekwencji na meczach w okresie jesienno-zimowym. W zamian za poprawę komfortu i ciepło na trybunach, duża część widzów a z pewnością VIP-ów, będzie gotowa zapłacić za bilet trochę więcej. Na wielu europejskich stadionach stosuje się często strefowe systemy ogrzewania promiennikowego widzów. Większość znanych klubów z Holandii, Anglii, Niemiec, a nawet ciepłej Hiszpanii zapewnia kibicom najwyższy poziom komfortu oglądania meczu przy wykorzystaniu promienników ciepła. Jeśli ogrzewanie trybun działa w określonej części obiektu, za ciepło płacą tylko ci widzowie, którzy kupili bilety na trybunę ogrzewaną. Branża ogrzewania trybun w Polsce z pewnością będzie się rozwijać. Tempo wprowadzania innowacji w tym zakresie jest jednak silnie powiązane z tempem modernizacji podstawowej infrastruktury stadionowej. Pozostaje mieć nadzieję, że w niedalekiej przyszłości polskie standardy wyposażenia stadionów będą obejmować również ogrzewanie widzów marznących obecnie na trybunach.

Robert Gaj