Co to znaczy dobra podłoga sportowa?


Podłogi przeznaczone do obiektów sportowych są elementami wykończenia budowli w znacznym stopniu decydującymi o walorach techniczno-użytkowych i estetycznych pomieszczeń, w których są instalowane.


Specyficzne wymagania

Rozwiązania materiałowo-konstrukcyjne podłóg sportowych oprócz podwyższonych podstawowych wymagań właściwych podłogom przeznaczonym dla ruchu pieszego i czasowego pobytu ludzi muszą spełniać także dodatkowe specyficzne wymagania związane z charakterem ich eksploatacji. Rozwiązania te powinna więc cechować oprócz zwiększonej wytrzymałości mechanicznej, trwałości, izolacyjności termicznej, zdolności tłumienia dźwięków uderzeniowych, także znacznie zwiększona sprężystość oraz łatwość utrzymywania czystości. Nawierzchnie podłóg sportowych powinny ponadto być równe i gładkie (lecz nie śliskie), twarde i odporne na ścieranie (lecz zarazem elastyczne) oraz łatwe w konserwacji i estetyczne, z czym wiąże się jednolitość i trwałość kolorów nawierzchni oraz znaków boiskowych na nich naniesionych. Szczególna ważność podwyższonej sprężystości podłóg sportowych związana jest z koniecznością ograniczenia ilości i rozległości urazów, które mogą występować u osób uprawiających różne dyscypliny sportu, a zwłaszcza podczas gier zespołowych.


Badania właściwości

W celu umożliwienia oceny przydatności podłóg do celów sportowych oraz ujednolicenia kryteriów tej oceny (między innymi w celu zapewnienia możliwie maksymalnie zbliżonych warunków przeprowadzania rozgrywek na różnych obiektach sportowych) opracowane zostały standardy prowadzenia pomiarów najważniejszych właściwości podłóg związanych z aspektem komfortu i bezpieczeństwa użytkowania oraz z aspektem trwałości podłogi. Powszechnie uznawanym w Europie (a nawet poza nią) dokumentem normalizacyjnym ustalającym wymagane parametry podłóg sportowych i sposoby ich mierzenia jest niemiecka norma DIN 18032-2 "Hale sportowe; nawierzchnie sportowe; wymagania i badania", która została opracowana przy wykorzystaniu przyrządu nazywanego "sztucznym sportowcem". Aparat ten symuluje wzajemne oddziaływanie typowego uczestnika rozgrywek sportowych z nawierzchnią badanej podłogi sportowej. Prowadzone były różne badania w odniesieniu do systemów podłóg punktowo sprężystych, powierzchniowo sprężystych, kombinowanych oraz typów pośrednich. Opracowana w rezultacie norma dotyczy m. in. takich parametrów jak: pochłanianie energii uderzeń, ugięcie pionowe i powierzchnia ugięcia, odbicie sprężyste piłki, tarcie powierzchniowe oraz odporność na obciążenie toczne.

Pochłanianie energii uderzeń określa zdolność podłogi do absorbowania części energii uderzeń wywołanych podczas biegu, skoku, czy też upadku sportowca. Nawierzchnie twarde, takie jak beton albo asfalt w znikomym stopniu redukują energię uderzenia i sprawiają, że prawie cała energia w postaci reakcji wraca do ciała sportowca i musi zostać przez nie pochłonięta powodując nieraz urazy. Właściwość ta określana jest za pomocą wyrażanej procentowo redukcji siły uderzenia. Pochłanianie energii uderzeń jest cechą, która powinna być uwzględniana w przypadku każdej instalacji podłóg sportowych, jednakże zalecane wielkości redukcji są różne w przypadku różnych dyscyplin sportu. Ugięcie pionowe i powierzchnia ugięcia są cechami wzajemnie od siebie zależnymi. Ugięcie pionowe dotyczy pionowego przemieszczenia się powierzchni posadzki podczas uderzenia spowodowanego przez ciało biegnącego, skaczącego czy też upadającego sportowca. Powierzchnia ugięcia to powierzchnia podłogi wprawiona w ruch w trakcie takiego uderzenia. Ta ostatnia właściwość określana jest za pomocą procentowo wyrażanego stosunku wielkości ugięcia podłogi w miejscu odległym o 50 cm od punktu przyłożenia siły do wielkości ugięcia bezpośrednio w tym punkcie. Obie te wymienione cechy powinny być uwzględniane szczególnie w przypadku projektowania pomieszczeń dla gier zespołowych, gdzie możliwe jest stłoczenie większej ilości zawodników na ograniczonej powierzchni. Odbicie sprężyste piłki określa wielkość odbicia piłki do gry w koszykówkę od powierzchni badanej posadzki w porównaniu do wielkości odbicia tejże piłki od powierzchni twardej, takiej jak beton. Przy 100% odskoku piłka odbija się na taką samą wysokość jak przy odbiciu od betonu. Cecha ta nie musi być uwzględniana we wszystkich dyscyplinach sportu.

Tarcie powierzchniowe określane jest za pomocą współczynnika tarcia nazywanego też współczynnikiem poślizgu. Własność ta stosowana jest do określania zdolności podłogi do ograniczania poślizgu sportowców na jej nawierzchni. Tarcie powierzchniowe musi być wystarczająco duże aby zapobiegało przedwczesnemu i niekontrolowanemu poślizgowi sportowców na jej nawierzchni. Równocześnie jednak musi być odpowiednio niskie, aby umożliwić poślizg sportowca pod wpływem siły o ekstremalnej wartości, jeżeli taka zostanie wywarta na niego (np. podczas kolizji z innym zawodnikiem). Tarcie powierzchniowe zależy bezpośrednio od powłoki wykończeniowej nawierzchni i jest tak samo ważne we wszystkich dyscyplinach sportu, a wartość współczynnika tarcia powinna się mieścić w granicach 0,4-0,6.
Odporność na obciążenie toczne odnosi się do obciążeń wywoływanych przez przemieszczany sprzęt oraz meble wyposażone w kółka. Dotyczy to takiego wyposażenia jak trybuny, barierki, sprzęt sportowy oraz sprzęt do utrzymywania czystości. Nawierzchnie powinny być odporne zarówno na przemieszczanie, jak też i eksploatację sprzętu ruchomego. Wymagany jest brak uszkodzeń powierzchni posadzki przy obciążeniu osiowym 1500 N.


Certyfikaty

Stwierdzenie, że dany system podłogowy spełnia wymagania normy DIN 18032-2 oznacza, że był on badany zgodnie z określonymi tam procedurami i że spełnia wszystkie wymagania tam zawarte. Mimo niezaprzeczalnej popularności wspomnianej normy niemieckiej trzeba podkreślić, że w celu wyeliminowania barier handlowych w dziedzinie podłóg sportowych prowadzone są od lat działania zmierzające do harmonizacji norm europejskich związanych z nawierzchniami sportowymi. Należy ponadto zwrócić uwagę na to, że niejednokrotnie międzynarodowe lub krajowe stowarzyszenia, federacje itp. zrzeszające sportowców uprawiających poszczególne dyscypliny sportu, opracowują własne wymagania związane ściśle z przepisami przeprowadzania rozgrywek. Stowarzyszenia te wydają też różnym producentom certyfikaty poświadczające, że dany system podłóg uznany został za spełniający nakreślone wymagania.


Ogólny podział 

Zasadniczy podział podłóg sportowych związany jest ze sprężystym zachowaniem podłóg pod wpływem działającej siły dynamicznej. Rozróżnia się tutaj następujące typy rozwiązań: podłogi powierzchniowo sprężyste, podłogi punktowo sprężyste oraz podłogi kombinowane. Podłogi powierzchniowo sprężyste pod wpływem działania obciążenia punktowego odkształcają się na stosunkowo dużej powierzchni zapewniając szczególnie dobrą absorpcję energii uderzenia. Z tego względu nadają się szczególnie do stosowania w obiektach przeznaczonych do profesjonalnego uprawiania sportu, a zwłaszcza gier zespołowych - koszykówki, piłki ręcznej itp. Podłogi tego typu składają się z drewnianej konstrukcji podposadzkowej (legary, podkład) oraz warstwy nawierzchniowej w postaci drewnianej posadzki. Podłogi punktowo sprężyste pod wpływem działania obciążenia punktowego odkształcają się jedynie w ograniczonej odległości od miejsca przyłożenia siły wykazując łatwość dostosowania się do elementu wywierającego nacisk (np. stopy biegnącego sportowca lub części jego ciała podczas upadku). Z tego powodu nadają się szczególnie do stosowania w szkolnych salach gimnastycznych, pomieszczeniach dla gimnastyki leczniczej oraz w obiektach przeznaczonych do rekreacyjnego uprawiania sportu. Mogą być stosowane także w obiektach do gry w siatkówkę, tenisa, badmintona, squasha itp. Podłogi te składają się z warstwy sprężystej mocowanej bezpośrednio do podłoża i warstwy nawierzchniowej. Najczęściej są to syntetyczne materiały wykończeniowe wielowarstwowe lub jednowarstwowe niejednokrotnie o charakterystyce zmieniającej się wraz z ich grubością.

Podłogi kombinowane są połączeniem dwóch powyższych typów rozwiązań. W tym przypadku na powierzchniowo sprężystej drewnianej podbudowie ułożona jest syntetyczna nawierzchniowa warstwa punktowo sprężysta. Ta szczególna budowa tego typu podłóg sprawia, że mogą być one stosowane zarówno w obiektach przeznaczonych do wyczynowego uprawiania sportu, jak też i w obiektach rekreacyjnych. O przydatności podłogi do konkretnej dyscypliny sportowej decydują parametry odpowiednio dobranej nawierzchni.


Kryteria doboru 

Dobór rozwiązań konstrukcji podłóg sportowych dokonywany jest przede wszystkim przy uwzględnieniu kryterium ważności obiektu. W przypadku obiektów dla sportu wyczynowego dobierane są rozwiązania najbardziej technicznie zaawansowane, niejednokrotnie nowatorskie. Natomiast w obiektach przeznaczonych dla sportu amatorskiego, czy też w szkolnych salach gimnastycznych itp. stosowane są rozwiązania oszczędnościowe. Z kolei w obiektach modernizowanych wybierane są niejako z konieczności rozwiązania bardziej elastyczne pod względem wymagań odnoszących się do przygotowania podłoża.

Podczas doboru konstrukcji podłogi projektant powinien postawić sobie następujące pytania: Kto będzie użytkownikiem tej podłogi? Jakie zajęcia będą się na niej odbywały (dyscypliny sportowe, ewentualnie zajęcia pozasportowe)? Jak często pomieszczenie będzie użytkowane w ciągu roku? Jakie są warunki klimatyczne i mikroklimatyczne w miejscu realizacji? Jakie są możliwe rodzaje instalacji wod.-kan. i grzewczej? Jak projektowana instalacja może być usytuowana (na jakim poziomie)? Odpowiedzi na te (między innymi) pytania pozwolą wyeliminować wstępnie rozwiązania nieprzydatne w projektowanej inwestycji. Należy pamiętać, że różnorodność rozwiązań pośrednich utrudnia samodzielną ocenę przydatności. Miarodajne mogą więc być konkretne wyniki badań podane w kartach technicznych poszczególnych rozwiązań podłóg. Warto też zadać producentowi takie pytania: Dlaczego opracowane zostało dane specyficzne rozwiązanie? Czy są jakieś warunki lub końcowi użytkownicy, dla których rozwiązanie to jest szczególnie przydatne? Czy istnieją takie warunki, dla których jest ono nieprzydatne? Uzyskane odpowiedzi z pewnością pomogą w dokonaniu odpowiedniego wyboru.


                              autorzy: mgr inż. Sławomir Fiszer i dr inż. Mariusz Gaczek 
                             Instytut Konstrukcji Budowlanych Politechniki Poznańskiej

                                                               więcej w magazynie  SPORTPLUS

 

powrót

Liczba wyświetleń: 800