Rozwój motoryzacji w Polsce spowodował znaczący wzrost liczby samochodów poruszających się po drogach, liczne korki na drogach i problem z miejscami parkingowymi. Dotyczy to nie tylko centrum miast, ale i osiedli mieszkalnych zlokalizowanych poza ścisłym centrum. Niestety budowa miejsc parkingowych nie idzie w parze z wzrostem liczby samochodów. Przepisy budowlane nakazują inwestorowi realizującemu inwestycję zapewnienie odpowiedniej liczby miejsc parkingowych, co niejednokrotnie nie zaspokaja wszystkich potrzeb. Ograniczona powierzchnia działki w miastach skłania inwestorów do budowania garaży podziemnych pod lub przy budynku.

Wyzwanie dla projektantów
Niestety budowa takiego obiektu jest kosztownym zadaniem inwestycyjnym, a ponadto wymaga dobrego projektu i bardzo starannego wykonawstwa. W przypadku popełnienia błędów w projekcie i w trakcie realizacji, ich usunięcie w późniejszym etapie jest zadaniem trudnym i kosztownym, co wiąże się ze specyfiką konstrukcji posadowionej poniżej poziomu terenu. Specyfika garażu podziemnego jest znaczącym wyzwaniem dla projektantów różnych branż: architektów – wymaga optymalnego zaprojektowania obiektu pod kątem optymalizacji maksymalnej ilości miejsc garażowych przy minimalizacji zabudowy, konstruktorów – muszą w swojej części projektu uwzględnić nie tylko obciążenia zewnętrzne od obciążeń dla obiektów naziemnych, ale i oddziaływania gruntowe, niejednokrotnie złożone i wymagające odpowiedniego zaprojektowania konstrukcji z dobrymi izolacjami, instalatorów – muszą opracować instalacje wentylacji i kanalizacji dla konstrukcji podziemnej.

Wymagania
Podstawowe wymagania stawiane garażom podziemnym zawarto w rozporządzeniu Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z dn. 15 czerwca 2002 r.) Dz. U.2002.75.690 [1]. W rozporządzeniu tym, będącym przepisem wykonawczym do ustawy Prawo budowlane, zawarto podstawowe wymagania i warunki techniczne, jakie powinny spełniać garaże. I tak w rozdziale 3 pt. Miejsca postojowe dla samochodów osobowych [1] jest mowa o: Zapewnieniu na działce odpowiedniej liczby miejsc postojowych, których liczbę i sposób urządzenia należy dostosować do wydanych warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (§18,1.2), Zapewnieniu minimalnej odległości miejsc postojowych od okien, placów zabaw i boisk, zapewnieniu wymiarów stanowiska postojowego (§19, §21), Stanowiska postojowe i dojazdy manewrowe dla samochodów osobowych powinny mieć nawierzchnię utwardzoną lub co najmniej gruntową stabilizowaną, ze spadkiem zapewniającym spływ wody. Następnie w dziale III przedmiotowego rozporządzenia określono wymagania stawiane garażom dotyczące m.in. emisji hałasu, drgań, minimalnych wysokości pomieszczeń, wentylacji i zasilania eklektycznego. W kolejnym rozdziale 10 pt. Garaże dla samochodów osobowych określono szczegółowe wymagania[1]: „§ 102. Garaż do przechowywania i bieżącej, niezawodowej obsługi samochodów osobowych, stanowiący samodzielny obiekt budowlany lub część innego obiektu, będący garażem zamkniętym – z pełną obudową zewnętrzną i zamykanymi otworami, bądź garażem otwartym – bez ścian zewnętrznych albo ze ścianami niepełnymi lub ażurowymi, powinien mieć: 1) wysokość w świetle konstrukcji co najmniej 2,2 m i do spodu przewodów i urządzeń instalacyjnych 2 m, 2) wjazdy lub wrota garażowe co najmniej o szerokości 2,3 m i wysokości 2 m w świetle, 3) elektryczną instalację oświetleniową, 4) zapewnioną wymianę powietrza, zgodnie z §108, 5) wpusty podłogowe z syfonem i osadnikami w garażu z instalacją wodociągową lub przeciwpożarową tryskaczową, w garażu podziemnym przed wjazdem do niego oraz w garażu nadziemnym o pojemności powyżej 25 samochodów, 6) instalację przeciwpożarową, wymaganą przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej, zabezpieczoną przed zamarzaniem. Spełnienie tych warunków nie jest trudne dla projektantów, jedynie jakość wykonania projektu i przyjęcie nienajlepszych rozwiązań może powodować powstanie usterek. Najczęściej usterki spowodowane są nieodpowiednim odprowadzeniem wody (niewykonaniem odpowiednich spadków) i złym odprowadzeniem do kanalizacji. Często zastosowany system wentylacji nie jest zbyt wydolnym rozwiązaniem w garażach wielostanowiskowych podziemnych. W kolejnym punkcie rozporządzenia §103 określono warunki, jakie powinna spełniać pochylnia wjazdu do garażu odnośnie pochylenia, szerokości dla wjazdu i wyjazdu. W punkcie §104 określono wymagania dotyczące dojazdu, drogi manewrowej, która powinna być dostosowana do warunków ruchu. Tutaj inwestor minimalizuje koszty budowy poprzez minimalizację wielkości wymiarowych, co utrudnia parkowanie i komunikację w sytuacji gorszych umiejętności kierowców i większych gabarytowo samochodów. Ważnym elementem wyposażenia garaży są schody i pochylnie umożliwiające dojścia do samochodów. Ich szerokość i maksymalne nachylenie podano w §105. Ważnym zagadnieniem i podnoszącym koszty inwestycji jest konieczność instalacji urządzeń dźwigowych dla niepełnosprawnych, gdy istnieje potrzeba przemieszczania się osób niepełnosprawnych na inne kondygnacje. Wymagania odnośnie izolacyjności akustycznej i szczelności dla ścian i stropów oraz sytuowania innych pomieszczeń nad garażem przy zachowaniu odległości elementów garaży zawarto w §106. W nowo wznoszonych garażach nie ma raczej problemu ze szczelnością ścian i stropów uniemożliwiającą przenikanie oparów spalin i paliwa na wyższe kondygnacje budynku. Kłopotliwym dla projektantów i wykonawców jest problem dobrego rozwiązania podłogi z posadzką oraz systemu odwodnienia. Ważny element garażu to odpowiednia wentylacja, w odniesieniu do której wymagania określono w §108. „W garażu zamkniętym należy stosować wentylację [1]: 1) co najmniej naturalną, przez przewietrzanie otworami wentylacyjnymi umieszczonymi w ścianach przeciwległych lub bocznych, bądź we wrotach garażowych, o łącznej powierzchni netto otworów wentylacyjnych nie mniejszej niż 0,04 m2 na każde wydzielone przegrodami budowlanymi stanowisko postojowe – w nieogrzewanych garażach nadziemnych wolno stojących, przybudowanych lub wbudowanych w inne budynki, 2) co najmniej grawitacyjną, zapewniającą 1,5-krotną wymianę powietrza na godzinę – w ogrzewanych garażach nadziemnych lub częściowo zagłębionych, mających nie więcej niż 10 stanowisk postojowych, 3) mechaniczną, sterowaną czujkami niedopuszczalnego poziomu stężenia tlenku węgla – w innych garażach, niewymienionych w pkt 1 i 2, oraz w kanałach rewizyjnych, służących zawodowej obsłudze i naprawie samochodów bądź znajdujących się w garażach wielostanowiskowych, z zastrzeżeniem §150 ust. 5. 2. W garażu otwartym należy zapewnić przewietrzanie naturalne kondygnacji spełniające następujące wymagania: 1) łączna wielkość niezamykanych otworów w ścianach zewnętrznych na każdej kondygnacji nie powinna być mniejsza niż 35% powierzchni ścian, z dopuszczeniem zastosowania w nich stałych przesłon żaluzjowych, nieograniczających wolnej powierzchni otworu, 2) odległość między parą przeciwległych ścian z niezamykanymi otworami nie powinna być większa niż 100 m, 3) zagłębienie najniższego poziomu posadzki nie powinno być większe niż 0,6 m poniżej poziomu terenu bezpośrednio przylegającego do ściany zewnętrznej garażu, a w przypadku większego zagłębienia – należy zastosować fosę o nachyleniu zboczy nie większym niż 1:1.” Z praktyki budowlanej wynika, że dotychczas projektanci dobrze projektują garaże podziemne ze względu na wentylację, chociaż w większości przypadków montowane są systemy nisko budżetowe. Również zastosowanie systemu wentylacji mechanicznej nakłada na projektanta konieczność przeanalizowania akustyki proponowanych rozwiązań, co niejednokrotnie jest pomijane przez projektanta. Skutki takiego postępowania przekładają się na reklamacje mieszkańców, którzy błyskawicznie żądają likwidacji hałasu, co nie jest zawsze proste. W większości rozwiązań garaże podziemne są nieogrzewane, ale to nie zwalnia projektanta do takiego zaprojektowania konstrukcji, aby uzyskać minimalną temperaturę obliczeniową +5°C. Oczywiście ważne wymagania dotyczące ochrony przed zawilgoceniem i korozją biologiczną zawarto w dziale VIII rozdz.4 [1]: budynek powinien być zaprojektowany i wykonany tak, aby prawidłowo były odprowadzane wody opadowe, gruntowe i usuwana powinna być wilgoć wewnętrzna §314, 315 ponadto w sytuacji posadowienia budynku w gruncie, gdzie występuje wysoki poziom wód gruntowych mogący zagrażać przenikaniu wody do pomieszczeń należy wykonać drenaż z odpowiednim odprowadzeniem wody §316 oraz zabezpieczyć ściany przed podciąganiem kapilarnym i przenikaniem wody opadowej § 317,318. należy pamiętać o odpowiednim odprowadzeniu wody opadowej, odnośnie czego wymagania zawarto w §318. w pomieszczeniach garaży podziemnych duży problem stanowi kondensacja pary wodnej na wewnętrznej powierzchni przegrody, co niejednokrotnie prowadzi do powstania pleśni i grzyba §321 i 322. Tak stanowią przepisy przedmiotowego rozporządzenia [1], a jak to realizowane jest w rzeczywistości

Błędy projektowe i wykonawcze
Najczęściej pojawiające się błędy w projektowaniu i wykonawstwie garaży przejawiają się następującymi usterkami: spękaniami powierzchni płyty jezdnej – istnieje wiele przyczyn m.in. złe zaprojektowanie płyty, za mała ilość zbrojenia, nieodpowiednio zaprojektowane dylatacje czy błędne przyjęcie parametrów podłoża gruntowego, na którym ułożona ma być płyta. Usterka ta może być wynikiem błędów popełnionych w fazie wykonawstwa, np. brakiem odpowiedniego zagęszczenia gruntu, nieodpowiedniego zdylatowania płyty czy braku zbrojenia (fot. 1, 2 i 3). przemarzanie ścian garażu – będące wynikiem nieodpowiedniej izolacji termicznej i przeciwwilgociowej (fot. 4, 5 i 6). przepuszczanie wód gruntowych i opadowych w garażu – spowodowane jest to brakiem odpowiednich izolacji, nieszczelnością ścian mających styczność z gruntem czy nieodpowiednim pokryciem stropu czy brakiem obróbek blacharskich kominów wentylacyjnych. Niejednokrotnie na stropie garażu podziemnego wykonuje się powierzchnie zielone, aby sprostać wymaganiom przepisów odnośnie terenów biologicznie czynnych na terenie realizowanej inwestycji. Oprócz problemów związanych z wzrostem obciążenia po ułożeniu na stropie warstwy ziemi roślinnej pojawiają się problemy z zaprojektowaniem i wykonaniem dobrej izolacji wodnej i odprowadzenia wody, szczególnie w miejscach osadzenia kominów wentylacyjnych (fot. 7). zaleganie wody naniesionej przez pojazdy – spowodowane jest najczęściej nieodpowiednim ukształtowaniem spadku posadzki czy brakiem odwodnienia wewnątrz garażu, co ujawnia się w korozji posadzki i elementów konstrukcyjnych narażonych na działanie wody (fot. 8 i 9). niesprawność lub mała wydajność wentylacji – powoduje to utrzymywanie się nieprzyjemnych zapachów, wilgotności powierza i skraplaniem pary na powierzchni wewnętrznej ścian, co niejednokrotnie prowadzi do pojawienia się pleśni i grzybów (fot. 4 i 5). W artykule przedstawiono zdjęcia usterek w garażu podziemnym budynku mieszkalnego we Wrocławiu.

dr inż. Marek Sawicki
Instytut Budownictwa Politechnika Wrocławska

więcej na www.builder.pl

powrót

Liczba wyświetleń: 3337