Poruszając temat betonowych prefabrykatów ściennych, warto przyjrzeć się zintegrowanemu systemowi konstrukcyjnemu hal bashallen. System ten wywodzi się ze Skandynawii, a w Polsce zrealizowano w nim jak dotąd dwa obiekty. Jednym z nich jest obiekt z pogranicza przemysłu i sportu – hala produkcji jachtów sportowych w Chojnicach.

Hale sportowe
Kubatura wewnątrz obiektu może być w całości przeznaczona na funkcję czysto sportową, jak i być wypełniona antresolami czy siedziskami audytorium. Każdy z tych elementów, podobnie jak sama bryła hali, jest łatwy do złożenia z elementów prefabrykowanych (m.in. kanałowe płyty stropowe w przypadku antresol, schodkowe siedziska i dopasowane do nich belki dla audytorium). Szerokość modułu konstrukcyjnego, czyli szerokość segmentu ściany i płyty dachowej, można elastycznie kształtować. Najczęściej nie jest mniejsza od 2 m i nie przekracza 2,4 m, głównie z uwagi na ograniczenia transportowe. Indywidualne panele ścienne można wykonać w szerokości do ok. 3,6 m. Wysokość maksymalna hali nie przekracza 10 m. System nośny stanowią żelbetowe ściany warstwowe. Podtrzymują one zarówno dach jak i zapewniają przestrzenną sztywność całego obiektu. Pomiędzy betonowymi warstwami: nośną i elewacyjną znajduje się warstwa izolacji termicznej. W porównaniu z lekkimi obudowami ściany z betonową nośną warstwą wewnętrzną charakteryzują się znacznie większą bezwładnością cieplną. Dzięki temu temperatura w pomieszczeniu jest stabilniejsza (rys. 1). Wykończenie zewnętrzne nadawane jest w zakładzie prefabrykacji. Dlatego po zmontowaniu ścian nie trzeba już prowadzić głównych robót elewacyjnych – tynkowań, izolacji, okładzin. Dach montowany jest z płyt TT. Z punktu widzenia ekonomiki i możliwości transportu płyty dachowe osiągają rozpiętość do 30 m. Pozwala to przekryć pojedyncze pełnowymiarowe boisko do wszystkich gier halowych. Przy większych rozpiętościach zasadne jest już rozważenie zastosowania klasycznego szkieletu konstrukcyjnego hali: słupów i dwuteowych dźwigarów strunobetonowych. Wtedy panele ścienne są już tylko co najwyżej samonośnymi elementami konstrukcji, które po połączeniu ze szkieletem pełnią nadal funkcję usztywniającą konstrukcji.

Stosowane także na basenach
Prefabrykaty żelbetowe, w tym sprężone, mogą być wykorzystane także do przekryć basenów. Zastosowanie dodatków modyfikujących skład mieszanki betonowej, odpowiednio dobrana wartość siły sprężającej w cięgnach płyt dachowych oraz dodatkowa ochrona powierzchniowa powodują, że sprężone elementy strunobetonowe charakteryzują się wystarczającą niezawodnością w przewidywanym okresie użytkowania (zwykle przyjmuje się 50 lat). Wymuszone koniecznością zapewnienia odporności na działanie wilgoci otuliny zbrojenia sprężającego równocześnie zapewniają wysokie odporności ogniowe bez konieczności stosowania dodatkowych okładzin czy powłok. W zależności od indywidualnych warunków, m.in. stopnia wytężenia konstrukcji, są to najczęściej odporności R60, w szczególnych przypadkach nawet do R120. Z bieżących realizacji obiektów sportowych same panele ścienne znalazły zastosowania np. w konstrukcji kąpieliska w Gliwicach (fot. 1 i 2). Tu składają się one na szczytowe samonośne ściany usztywniające oraz frontowe wypełnienia pomiędzy kilkumetrowymi naświetlami. Doskonale łączą się zarówno ze szkieletem z drewna klejonego nad niecką basenu jak i z monolityczną bryłą trybun i zaplecza sanitarnego pływalni. System bashallen jest otwarty i elastyczny. Zapas sztywności przestrzennej pozwala swobodnie kształtować większe wejścia, przeszklenia i naświetla. Łatwo weń wkomponować całe aluminiowo-szklane elewacje (fot. 3).

Paweł Roehrych