Najpopularniejsze elementy z tworzyw sztucznych to niewątpliwie rynny z PVC. Obecne w Europie od około 50 lat, są cały czas doskonalone i stanowią interesującą alternatywę dla tradycyjnych systemów metalowych. Jako najtańszy wśród dostępnych systemów rynnowych zyskują uznanie inwestorów.

Systemy rynnowe z PVC
Systemy rynnowe wykonuje się ze specjalnego rodzaju PVC – jest to polichlorek winylu nieplastyfikowany wysokoudarowy, dodatkowo chlorowany. Dzięki odpowiedniej technologii produkcji tworzywo jest bardziej wytrzymałe mechanicznie i odporne na oddziaływanie promieni UV. Ponieważ „zwykłe”, niezabezpieczone PVC cechuje się podatnością na starzenie (pod wpływem promieniowania UV staje się kruche i blaknie), producenci poświęcają wiele uwagi poprawieniu odporności materiału lub zabezpieczeniu powierzchni zewnętrznych rynien przed oddziaływaniem promieniowania słonecznego. Materiał może być stabilizowany promieniami UV lub pokrywany specjalną powłoką: tlenkiem tytanu czy powłoką akrylową. Swoją rosnącą popularność rynny z PVC zawdzięczają odporności na korozję kontaktową, atmosferyczną i wewnętrzną oraz dobrym własnościom hydraulicznym. Odporność na korozję kontaktową oznacza w praktyce, że rynny mogą być łączone z dowolnym rodzajem pokrycia dachowego, bez obaw o oddziaływanie korozyjne i ryzyka utraty trwałości zarówno pokrycia, jak i rynny. Systemy PVC są też odporne na oddziaływanie środowiska zewnętrznego (kwasy, tlenki i słoną mgłę), a wewnętrzne ścianki nie korodują pod wpływem wody deszczowej. Wewnętrzna powierzchnia cechuje się poza tym niskim współczynnikiem chropowatości (0,007 mm). Dzięki tej własności w rurach panują odpowiednie warunki przepływu, rury nie zarastają (zanieczyszczenia spływające z dachu nie osiadają na ściankach) i mają większą zdolność samooczyszczania. Obok problemu z podatnością na starzenie niezabezpieczonego PVC należy też wspomnieć o problemie rozszerzalności temperaturowej – około czterokrotnie większej niż dla produktów metalowych. W praktyce oznacza to konieczność zabezpieczenia rynien i rur spustowych przed naprężeniami termicznymi – podczas montażu należy starannie wykonywać dylatacje i stosować zamocowania, czyli haki i rynajzy zgodnie z wytycznymi producenta (dla rynien) oraz zaplanować właściwą ilość i rozmieszczenie obejm (dla rur spustowych). Współcześnie oferowane systemy rynnowe z PVC są barwione w masie, co zapewnia nie tylko większą trwałość koloru, ale też odporność na zarysowania. Dostępna jest bogata kolorystyka rynien – „od ręki” dostępne są kolory zgodne z kolorami najpopularniejszych pokryć dachowych, a na zamówienie można wykonać rynny zgodnie z paletą RAL. Kształty rynien mogą być bardzo różnorodne (półokrągłe, wywijane, gzymsowe, skrzynkowe), tworzywo daje też szerokie możliwości formowania własnych, opatentowanych kształtów przede wszystkim sposobu wywijania brzegu rynny. Dostępne średnice to 75, 100, 125 i 150 mm. Rury spustowe mają średnice 53, 75, 90, 105, 125 mm. System może być łączony przez klejenie lub przez system połączeń: kształtek i łączników z uszczelkami lub łączek zatrzaskowych. Tworzywa sztuczne są też obecne przy odwadnianiu dachów płaskich (nachylenie poniżej 8%). Dla tego rozwiązania stosuje się systemy oparte na wpustach dachowych, które odpowiednio usytuowane zbierają wodę z dachu, wyrównują przepływ i zabezpieczają przed zanieczyszczeniem lub zatkaniem systemu odprowadzania wody opadowej (wewnątrz budynku). Kosze i korpusy wpustów dachowych wykonuje się najczęściej właśnie z tworzyw sztucznych: PVC, poliuretanu, polipropylenu. Zasadnicze własności tych tworzyw, które mają w tym przypadku znaczenie, to: • dobre parametry hydrauliczne zapewniające właściwe warunki przepływu wody; • odporność na uderzenia (udarność), ważna w przypadku deszczu nawalnego lub gradu; • odporność na zmienne warunki środowiskowe, takie jak wahania temperatury czy skład wody deszczowej; • odporność na korozję kontaktową – możliwość bezkolizyjnego mocowania do powłok bitumicznych i izolacji dachowej. Zależnie od rodzaju materiału wpusty mogą mieć średnice DN150, DN125, DN100, DN70 lub Ø80, Ø100, Ø125, Ø140 (jest to średnica podstawy wpustu).

Płyty na dachy i daszki
PVC utwardzone okazuje się też dobrym materiałem na przezroczyste lub półprzezroczyste (20-90% przepuszczanego światła) lekkie płyty trapezowe i faliste. Płyty te znajdują zastosowanie przede wszystkim jako: • elementy przejrzyste dachu oraz elementy doświetlające; • dachy wiat, altan, szklarni, pawilonów itp.; • zadaszenia hal przemysłowych, obiektów wystawienniczych, tunelowych ciągów komunikacyjnych, hal sportowych (np. basenowych) itp.; • elementy dekoracyjnej obudowy balkonów czy werand. Obok opisanej wcześniej zasadniczej zalety PVC, jaką jest odporność na korozję, należy docenić niewielką masę płyt (ok. 2 kg/m2) przy zachowaniu dobrych własności wytrzymałościowych (m.in. odporność na uderzenia). Wysoka elastyczność płyt (2500-2900 N/mm2według DIN 53457) przejawia się m.in. w dobrych własnościach akustycznych, np. tłumieniu dźwięku padającego deszczu. Zastosowanie standardowych płyt z PVC ograniczone jest do dachów skośnych (spadek większy niż 6%, optymalnie – niż 10%). Płyty w wersji odpornej na uderzenia mogą zastąpić płyty bitumiczne oraz płyty faliste włókno-cementowe (azbestowe). Do podobnych zastosowań przeznaczony jest też poliwęglan (PC), przede wszystkim w postaci płyt wielokomorowych. Ogólnie przyjmuje się, że znajduje on zastosowanie jako zamiennik pokryć szklanych. Cechuje się dobrą wytrzymałością mechaniczną (dla niektórych parametrów porównywalną z aluminium), a jednocześnie ma około 200-krotnie mniejszy ciężar niż szkło. Wadą poliwęglanowych płyt komorowych w stosunku do płyt PVC jest wyższa cena.

Podkłady, powłoki, uszczelnienia
Ważną rolę w technice dachowej odgrywają też substancje z pogranicza chemii budowlanej, które pozwalają na izolację, uszczelnienie, naprawy i renowacje lub wręcz alternatywne wykonanie pokryć dachowych. Zastosowanie znajdują tu przede wszystkim produkty płynne, nanoszone na dach jak powłoki malarskie (pędzlami lub wałkami) lub natryskiwane. Tego typu rozwiązania najczęściej stosuje się do renowacji dachów płaskich z pokryciami bitumicznymi, gdzie najważniejszymi problemami są przywrócenie szczelności, poprawa izolacyjności i naprawa drobnych uszkodzeń mechanicznych pokrycia. Do tego celu stosuje się najczęściej jednoskładnikowe bezspoinowe masy termoi hydroizolacyjne. Stosuje się tu całą gamę nowoczesnych tworzyw sztucznych, m.in. poliuretan oraz żywice lateksowe i akrylowe. Tworzywa poliuretanowe (PU, PIR) to obiecujące materiały izolacyjne. Charakteryzują się bardzo dobrymi własnościami izolacyjnymi (szczególnie cieplnymi), dobrą wytrzymałością mechaniczną, małą nasiąkliwością oraz (co ważne z użytkowego punktu widzenia) niewielkim ciężarem. Poliuretan występuje najczęściej jako pianka elastyczna nanoszona natryskowo. Przy zastosowaniu zewnętrznym wymaga dodatkowego pokrycia filtrem UV. Służy przede wszystkim poprawieniu izolacyjności cieplnej dachu, a dodatkową funkcją jest uszczelnienie drobnych uszkodzeń płyt bitumicznych. Żywice lateksowe (kauczuki syntetyczne) wyróżniają się przede wszystkim własnościami mechanicznymi – łączą wysoką elastyczność z małą podatnością na ścieranie. Dzięki temu nadają się nie tylko do renowacji pokryć dachowych, ale też jako system uszczelnień, dobrze sprawdzający się w zmiennych warunkach temperaturowych. Żywice akrylowe (jednolub dwuskładnikowe) cechują się szybką utwardzalnością oraz bardzo wysoką odpornością na zamienne warunki pogodowe, przenikanie wody i związki chemiczne obecne w powietrzu lub wodzie deszczowej. W przypadku żywic produkt użytkowy ma najczęściej postać dyspersji (zawiesiny) właściwej żywicy w wodzie, dzięki czemu jest łatwy do nanoszenia. Powłokę nanosi się za pomocą pędzli lub wałków malarskich. Po wyschnięciu przyjmują postać zbliżoną do folii lub elastycznej membrany, odpornej na działanie warunków atmosferycznych. Służą przede wszystkim jako hydroizolacja, a funkcją dodatkową może być uszczelnienie przepustów czy świetlików dachowych. Ciekawym rozwiązaniem powłoki dekarskiej jest powłoka nylonowa, odporna na warunki atmosferyczne i starzenie. Powłoka ta ma formę gęstego płynu i nanoszona jest za pomocą wałków lub pędzli malarskich. Cechuje się dobrymi własnościami użytkowymi, m.in. szybkim wysychaniem oraz wysoką elastycznością i pamięcią kształtu – po odkształceniu (np. termicznym) bez szkody dla szczelności i trwałości powraca do poprzedniej postaci. Może być stosowana do renowacji szeregu pokryć dachowych, jak i do wykonania pokrycia nowego.

Elementy wentylacji dach
W obrębie dachu obok zrozumiałych zastosowań tworzyw sztucznych – rynny, pokrycia, uszczelnienia – można znaleźć też szereg komponentów, których rola nie jest już tak oczywista. Są to akcesoria dachowe, których rolą jest zabezpieczenie najbardziej newralgicznych miejsc dachu i „dopięcie” tak istotnych funkcji jak szczelność i trwałość. O trwałości pokrycia dachowego decyduje m.in. prawidłowe odprowadzenie wilgoci z obrębu połaci dachowej. Jest to możliwe dzięki odpowiednim materiałom paroszczelnym i paroprzepuszalnym, ale także dzięki prawidłowej wentylacji połaci. Za proces ten odpowiadają przede wszystkim kalenica i okap. Oba elementy wymagają zabezpieczenia przed przedostawaniem wody opadowej oraz przed nieproszonymi gośćmi – owadami, ptakami czy gryzoniami. Kalenicę zabezpiecza się za pomocą specjalnych taśm uszczelniającowentylujących (kalenicowych) lub wywietrzników kalenicowych (dla kalenic poziomych). Taśmy mocuje się do łaty kalenicowej, przycinając pożądaną długość z rolki. Część „robocza” (środkowa) taśmy wykonana jest z tworzywa sztucznego – polipropylenu (PP) lub włókniny mineralnoszklanej i ma postać siatki lub perforowanej tkaniny. Zastosowanie polipropylenu jest tu uzasadnione własnościami podobnymi do PVC pod względem odporności na korozję, sztywności i wytrzymałości, ale lepszymi pod względem odporności na warunki zewnętrzne. Mowa tu o szerokim zakresie pracy (polipropylen zachowuje swoje dobre własności mechaniczne niezależnie od warunków, np. staje się kruchy w temperaturach poniżej -40°C) i odporności na promieniowanie UV. Takie rozwiązanie zabezpiecza przed wnikaniem wody pod połać i jest blokadą dla owadów, a jednocześnie umożliwia odprowadzanie wilgoci na zewnątrz. Boki taśmy służą do połączenia jej z pokryciem dachowym, a rolę uszczelniacza pełni klej, najczęściej butylowy. Wywietrznik kalenicowy jest elementem gotowym, o szerokości dopasowanej do rodzaju dachówki. Ma postać odpowiednio wyprofilowanej, perforowanej płyty wykonanej z tworzywa sztucznego (głównie PVC). Po bokach wywietrznika może być umieszczona szczotka wykonana z elastycznego tworzywa sztucznego odpornego na promienie UV, np. polipropylenu. Odpowiednie wykończenie okapu wymaga zabezpieczenia przed wodą opadową, gryzoniami i ptakami oraz zapewnienia nawiewu wentylacyjnego. Elementem wentylacyjnym, jednocześnie chroniącym przed zwierzętami, są kratki i grzebienie wykonane głównie z polipropylenu ze względu na odporność tego tworzywa na starzenie pod wpływem UV. Dodatkowymi elementami wspomagającymi wentylację dachu, przede wszystkim nawiew powietrza, są tzw. dachówki wentylacyjne (wywietrzniki połaciowe). Ta druga nazwa jest nieco myląca, gdyż sugeruję funkcję odwrotną do rzeczywistej. Dachówka wentylacyjna składa się z dachówki przejściowej oraz elementu nawiewnego (kominka), wykonanego z tworzywa odpornego na oddziaływanie promieni UV i dopasowanego kolorem do zastosowanego pokrycia dachowego.

Katarzyna Cesluk

 więcej na www.builder.pl

powrót

Liczba wyświetleń: 804