• slide
  • slide
  • slide

Zainteresowany naszą ofertą?

Wypełnij formularz zapytaniowy

Drewno ach to ty

Powszechnie w branży budowlanej istnieje stwierdzenie “żelbet do ziemi, stal na konstrukcje, a drewno do pieca”. Wszelkie konstrukcje z drewna są traktowane jako wymysły architektów mające utrudnić życie na budowie, a estetyka elementów drewnianych nie jest warta problemów jakie się z tym wiążą. Ogólny stan wiedzy u inżynierów o elementach drewnianych jest średnio zadowalający i nie ma co się dziwić ponieważ edukacja o konstrukcjach drewnianych jest traktowana po macoszemu, a i literatura specjalistyczna nie przychodzi z wielką pomocą. W tym artykule postanowiłem wyjaśnić czym się różni drzewo od drewna, literka C od D i tym bardziej ostatnio bardzo popularne literki GL.

Na początek wyjaśnijmy sobie kiedy mamy drzewo, a kiedy mamy drewno. Obecnie powierzchnia Polski w 29,4% jest pokryta lasami w których rosną DRZEWA (a nie drewno). Po ścięciu tych drzew mamy dopiero DREWNO do obróbki z którego uzyska się drewno konstrukcyjne, elementy na meble, i inne z których uzyska się np. materiały drewnopochodne. Więc podsumowując DRZEWO mamy w lesie, a DREWNO jest to ścięte i obrobione DRZEWO.

drewno-ach-to-ty.png

Więc teraz jak już wiemy w miarę jak się uzyskuje drewno to postaramy się przybliżyć co się z niego uzyskuje. Skoncentrujemy się tu na ogólnych informacjach o drewnie używanym w budownictwie szczegółowe informacje takie jak dostępne przekroje dokładne wyjaśnienia dotyczące wilgotności, wad itp są zawarte w artykułach tematycznych. A więc jak już kłody drewna dojadą do tartaku to następuje ich ocena i segregacja czy się wytnie listewki, czy deski, czy krawędziaki.

Po uzyskaniu już odpowiedniego asortymentu następuje ich klasyfikacja jeśli mamy drewno iglaste to uzyskamy literkę C z odpowiednią cyferką, a jak drewno liściaste to literkę D. W Polsce mamy dwie metody segregacji elementów drewnianych wizualną i maszynową. Metoda praktycznie stosowana w Polsce to metoda wizualna polegająca na oględzinach nieuzbrojonym okiem gotowej tarcicy drewnianej i nadanie jej jednej z 3 klas tj:

  • Klasa wyborowa (KW)
  • Klasa średniej jakości (KS)
  • Klasa niższej jakości (KG)

Jeśli nie da się drewna zaklasyfikować do żadnej z tych klas uznaje się ją za odpad i nie nie można go stosować w budownictwie na elementy konstrukcyjne.

Metoda maszynowa jest praktycznie nie stosowana w Polsce choć mogę się mylić.

Teraz nasuwa się pytanie jak na przykład klasa sortownicza KW ma się do klasy wytrzymałościowej C24. Istnieje tabelka która wskazuje zależności między klasą sortowniczą i gatunkiem drewna przez co uzyskuje się odpowiednia klasę wytrzymałości (nie będę jej tu przytaczał znajdziecie ją w przyszłym artykule o drewnie litym). Nadmienię jeszcze że Eurokody z konstrukcji drewnianych wskazują kilka klas wytrzymałościowych drewna takie jak C14, C18, C20, C22, C24, C30, C35 ( w Polskiej normie drewnianej znajdziemy jeszcze klasę C27). Więc w sumie dla projektanta wykonstruowanie elementu z drewna litego nie powinno być żadnym problemem i w to oto sposób w naturze występują tak ciekawe twory projektowe jak belka drewniana w klasie wytrzymałości C30. Niby nic dziwnego w tym nie jest więc spróbujmy się udać do pobliskiego tartaku i nabyć taki element i tam może nas spotkać pewien opór materii tj. zostanie nam to dokładnie wyjaśnione (i przy okazji posypią się gromy na projektanta) że aby uzyskać taką belkę z drewna litego, sosnowe w klasie C30 musimy mieć klasę sortowania KW. Niby nic w tym dziwnego oprócz tego że średnio w Polsce uzyskuje się tej klasy sortowania około 3-6% z całości przetartego drewna więc tartaki nie trzymają takiego asortymentu, a już na pewno nie trzymają go na więźbę dachową tylko sprzedadzą go drożej zaprzyjaźnionemu stolarzowi który wykona z tego piękne, solidne schody. Więc mając 7 klas wytrzymałości drewna litego tak naprawdę w budownictwie (jeśli chodzi oczywiście o konstrukcje) ograniczamy się do jednej klasy tj C24 i w tej klasie powinno się projektować i wykonywać elementy konstrukcyjne z drewna litego.

Wspomniałem jeszcze że drewno lite może zamiast literki C posiadać literkę D otóż literka D oznacza że są to elementy wykonane z drewna liściastego, ale jeszcze nie spotkałem konstrukcji drewnianej z drewna liściastego więc nie będę tutaj was zanudzał tym tematem.

Czasami uda się jeszcze spotkać projekty gdzie użyto literki K w oznaczeniu drewna jest to prawidłowe oznaczenie drewna tylko nie obowiązujące od kilkunastu lat zostało one zastąpione po prostu na literkę C, ale nie można zamieniać w sposób prosty drewna w klasie K24 na drewna C24 ponieważ inaczej się definiuje wytrzymałość dla K a inaczej dla C czyli K definiowało się przy wilgotności drewna wynoszącej 15%, a C przy wilgotności drewna 12%.

Tyle byłoby wstępu o zwykłym drewnie litym w budownictwie ale występuje jeszcze jeden zbiór literek dla drewna litego czyli drewno lite KVH,

Co to jest?

Więc postaram się to wytłumaczyć najprościej jak się da, wynikało to z potrzeby że chcemy mieszkać w coraz większych domach mieć coraz to większe altany itp. Więc było trzeba mieć coraz dłuższe belki drewniane ale niestety drzewo w lesie rośnie na wysokość jaką rośnie i bardziej nie chce, bez większego problemu da się uzyskać belkę o długości 4,50m, spotka się belkę o długości 6,00m ale robi się problem jak jest potrzebna belka o długości 12,00m. Oczywiście podniosą się głosy że przecież można połączyć dwie belki za pomocą wrębów, nakładek, wkrętów itp. i się uzyska odpowiednią długość. Można ale po co? A więc ktoś wpadł na genialny pomysł że skoro mamy zmechanizowaną produkcje, trochę kleju to czemu nie wykonać połączenia palczastego i skleić dwie belki zamiast je łączyć na jakieś gwoździe, wkręty, płytki itp. W ten sposób otrzymujemy drewno lite łączone na długości KVH, standardowo dostaniemy przekroje tak jak przy drewnie litym i belki o długości 13,00m (mogą być dłuższe ale wchodzą tu problemy transportowe).

Czy drewno KVH jest lepsze od drewna litego z pobliskiego tartaku?

Wbrew pozorom bardzo ciężko jest odpowiedzieć na to pytanie ponieważ drewno KVH dalej jest zwykłą belką z drewna litego. Jedyną jej przewagą oprócz większych długości jest to że jest ona produkowana pod większym reżimem technologicznym, nie da się skleić mokrej nie struganej belki złej jakości ponieważ produkcja tego nie wybaczy, a więc nabywając belkę z drewna KVH mamy większą pewność że dostajemy to za co płacimy, oczywiście moim celem nie jest oczerniać regionalnych producentów drewna litego ale dość często słyszy się historie że w celu obniżenia kosztów drewno nie przechodzi odpowiednio długiego leżakowania, impregnacja jest wykonywana po macoszemu, a potem skutkiem jest to że drewno po wbudowaniu dopiero zaczyna wysychać, pękać, boczyć się i trzeszczeć.

W sumie z takiego drewna używanego w budownictwie to pozostało nam jeszcze jedno tj drewno BSH czyli drewno klejone warstwowo. Jest to temat w którym próżno szukać dużo dobrych informacji czy to w internecie czy w literaturze, a temat jest szeroki jak rzeka od opisu produkcji po gotowe elementy aż po sposoby łączenia, zastosowanie impregnacji itp. Więc spróbuję w kilku żołnierskich słowach Wam tutaj to przybliżyć. Na początek zacznijmy od tego co kryje się pod stwierdzeniem drewno klejone warstwowo. Element BSH uzyskuje się poprzez sklejone minimum trzech lameli (desek) wzdłuż szerszego boku, a następnie je ściskami w prasach i w ten sposób możemy uzyskać o wiele wyższe elementy niż z drewna litego, a dodatkowo możemy je także wyginać dzięki czemu uzyskujemy większe możliwości kształtowania powierzchni architektonicznych. Z drewna klejonego możemy uzyskać dużo ale nie wszystko nawet tu są ograniczenia produkcyjne mówiące o szerokości wysokości i promieniu gięcia, podobnie jak w drewnie litym w normie występuje dużo klas, a w rzeczywistości jest ich trochę mniej. Sama produkcja musi być bardzo dokładna i sumienna przez co otrzymujemy odpowiedni produkt dobrej jakości stosowany na coraz szerszą skalę w Polskim budownictwie, czasami nawet tam gdzie nie powinien być stosowany. Drewno BSH oznacza się w normie poprzez litery GL potem następuje określenie klasy wytrzymałości takie jak 20, 22, 24, 26, 28, 30 32 i tajemnicze literki c lub h. Literki c i h oznaczają czy dany przekrój jest jednorodny czy niejednorodny najłatwiej to wytłumaczy rysunek poniżej, pokazujący taki “ukryty drewniany dwuteownik”.

drewno-ach-to-ty-2.png

Ze schematu powyżej i wcześniejszych informacji mówiących o drewnie litym można zrozumieć dlaczego z 8 klas wytrzymałości wymienionych w normie tak naprawdę mamy tylko 3 tj. GL24h, GL28c, GL30c. Z takiego oto materiału można uzyskać masę różnych przekrojów nie będę tu tego opisywał ponieważ poświęce na to oddzielny artykuł.

Mówiąc o drewnie jak i także o innych materiałach należy wspomnieć o znakach CE i innych certyfikatach. Każdy materiał musi posiadać jeden z 3 “certyfikatów”

  • Oznaczenie B (Materiał dopuszczony do stosowania w budownictwie na podstawie Polskiej normy) czyli brak odpowiednika Eurokodu praktycznie już nie spotka się tego znaku
  • Oznaczenie CE (Materiał dopuszczony do stosowania w budownictwie na podstawie Normy Europejskiej czyli Eurokodu)
  • Deklaracja własności użytkowych (kiedyś deklaracja właściwości) stosowany wtedy kiedy nie da się nadać w/w atestów. Czyli przy produkcjach jednostkowych.

Materiał musi posiadać jeden z tych elementów, a jak jest z drewnem który powinien posiadać.

Z drewnem jest o tyle problem że nie jest to produkt taśmowy czyli nie da się za bardzo zamknąć w jednej tabelce wszystkiego co da się wyprodukować z drewna (nawet jakby ta tabelka była bardzo duża) więc certyfikuje się produkcje co oznacza że wytwarzane w niej materiały spełniają stawiane im wymogi czyli jak wychodzi z fabryki belka w klasie GL30c to nie ma znaczenia czy ma ona 1,00m czy 33,00m. Ale za to dla takiej belki nadaje się dodatkowo Deklaracje własności użytkowych mówiące o tym że ta konkretna belka wyprodukowana przez tą konkretną firmę w tym konkretnym dniu, przeznaczona dla tego konkretnego zadania posiada te odpowiednie właściwości wg wskazanej normy.

Czyli na szybko znak CE posiada produkcja, a nie sam element. Inaczej ma się trochę sprawa z produkcja taśmowa np. śrubami do drewna tam jest możliwość określenia że śruba jest wykonana z takiej stali ma taką średnice i długość części nagwintowanej i nienagwintowanej i dla niej można nadać, a nawet trzeba nadać znak CE który się trwale na niej wybija.

Wiem że napisałem tu wiele ale żaden temat nie został do końca wyczerpany, więc w następnych artykułach postaram się wrócić do każdego tematu z osobna i rozwinąć go dokładnie zamykając wszystko w konkretnych przepisach, cyferkach i normach.

Autorzy:

mgr inż. Michał Ziętara
mgr inż. Łukasz Marciak

award1.jpg

Zrealizowaliśmy ponad 300 obiektów na terenie Polski. Obecnie zwiększyliśmy zasięg działania o nowe kraje UE.

award2.jpg

Nasi projektanci i inżynierowie opracowali ponad 450 projektów różnego rodzaju nieruchomości.

award3.jpg

Drewno, jako odnawialne źródło energii pochodzące ze zrównoważonego zarządzania lasami, tworzy fundament naszych realizacji.

Medale